Login

Nieuwe gebruiker?


Meld u hier direct aan

Aanmelden

De sector

De sector plantaardig uitgangsmateriaal legt de basis voor het land- en tuinbouwcluster. Plantenveredeling en vermeerdering staan hiermee aan het begin van de agroproductieketen.

Veredeling
Veredelen is het verbeteren en aanpassen van cultuurgewassen op gewenste eigenschappen, zoals kwaliteit, smaak, opbrengst, resistentie tegen ziektes, aanpassing aan klimaatomstandigheden en levensduur in het schap. In de natuur kruisen planten willekeurig met elkaar, maar met veredeling geeft de mens richting aan dit proces door de keuze te maken welke planten 'de ouders' vormen. Ouderplanten met bepaalde gewenste eigenschappen worden geselecteerd, met de doelstelling dat de gewenste eigenschappen bij de nakomelingen worden gecombineerd. Dit proces is eigenlijk het basisprincipe van de (traditionele) plantenveredeling. Door het kruisen van twee planten wordt zo uiteindelijk een nieuw ras gecreëerd.

Veredelings- of kweekbedrijven ontwikkelen de nieuwe rassen. Dit zijn vaak lange en daardoor dure processen. Een traditioneel veredelingsprogramma duurt wel 7 tot 15 jaar, afhankelijk van het gewas. In de veredeling wordt daarom steeds vaker gebruik gemaakt van moderne technieken die het veredelingsproces versnellen. Met biotechnologische merkers kunnen belangrijke genen opgespoord worden, waarmee bij de selectie al vroeg bepaald kan worden of een plant de gewenste eigenschappen bezit.

Vermeerdering en handel
Om het nieuw veredelde ras beschikbaar te maken voor de telers, moet het vermeerderd worden. Vanwege klimatologische omstandigheden en hoge kostprijs van arbeid vindt de zaad- en stekproductie in toenemende mate in Afrika en Midden-Amerika plaats. Bewortelde of onbewortelde stekken of weefselkweekplanten worden geleverd aan gespecialiseerde bedrijven die de planten bewortelen en tot jonge planten opkweken, of rechtstreeks aan de productietuinder.

Het uitgangsmateriaal dat in Nederland verhandeld wordt, moet aan bepaalde eisen voldoen. Het moet onder meer rasecht, raszuiver, ziektevrij en vrij van onkruidzaden zijn. Ook het plantgoed wat verkocht wordt aan de opkweekbedrijven en de telers dient aan deze eisen te voldoen. De Nederlandse Algemene Keuringsdienst (NAK), Naktuinbouw en de Bloembollenkeuringsdienst (BKD) controleren en certificeren het zaaizaad en plantgoed.

Opkweek
De opkweek van jonge planten is een aparte specialisatie. Sierteelt- en voedingsgewassen worden op gespecialiseerde bedrijven opgekweekt. Van zaaizaad produceren zij jonge planten die worden geleverd aan teeltbedrijven. Ook bewortelen deze bedrijven stekmateriaal van vegetatief vermeerderde gewassen. De jonge planten worden zowel aan glastuinbouwbedrijven als vollegrondstuinbouwbedrijven geleverd. Bewortelde stekken en jonge planten worden ook geëxporteerd.

Nederland koploper
Wereldwijd is Nederland de grootste exporteur van plantaardig uitgangsmateriaal met een exportwaarde van 2,5 miljard euro welke nog jaarlijks groeit. De innovatieve en kennisintensieve Nederlandse veredelingsbedrijven leveren hoogwaardige kennis en veel nieuwe rassen en gewassen. De voordelen van deze nieuwe rassen komen ten goede aan de hele productieketen. Nieuwe rassen geven hogere opbrengsten, een verlaging van input, minder uitval in de verwerking en een grotere keuze voor de eindgebruiker.

De sector is internationaal volop in beweging. Bedrijven komen elkaar steeds meer tegen op bestaande en nieuwe afzetmarkten. Strategische overnames zorgen voor verschuivingen in posities. Nederland is niet langer een vanzelfsprekende vestigingsplaats. Het kennisniveau bepaalt steeds vaker de concurrentiepositie. Nieuwe technieken zoals genetische modificatie bieden volop mogelijkheden, maar vragen ook zeer grote investeringen. Bovendien zijn ze het onderwerp van maatschappelijke discussies.

De kwaliteit van het plantaardig uitgangsmateriaal vraagt voortdurende aandacht. Afnemers stellen steeds hogere eisen aan kiemkracht, opkomst, verzaaibaarheid van zaad, gezondheid en uniformiteit van jonge planten. Plantenveredeling kan bijdragen aan rassen die minder gevoelig zijn voor ziekten en plagen en minder energie behoeven, of die hogere vitaminegehaltes of zelfs afweerstoffen bevatten. Door uiterst moderne technieken en methoden leveren de Nederlandse bedrijven een betrouwbaar product dat voldoet aan de normen.

Rol in internationale vraagstukken
Ook internationale ontwikkelingen vragen om inspanningen van de plantenveredeling. De wereld staat voor de uitdaging om de groeiende wereldbevolking te blijven voeden met minder input en een lagere milieudruk en een steeds kleiner oppervlak voor voedselproductie. Er verdwijnt namelijk voortdurend waardevolle landbouwgrond als gevolg van erosie, verzilting en verstedelijking.

De plantenveredeling kan hiervoor mede een oplossing bieden door de ontwikkeling van nieuwe rassen. Nieuwe rassen die bestand zijn tegen grote verschillen in teeltomstandigheden, zoals droogte en lage bemestingsniveaus, tegen ziekten en plagen en die toch voldoende oogstzekerheid en hoge opbrengsten bieden.

Het LEI heeft in 2012 een rapport uitgegeven met de nieuwste cijfers uit de sector, 'Uitgangsmaterialen, Motor voor export en innovatie'. Er is ook beschikking over een Engelse versie van het rapport.


bezoek
adres

telefoon
fax

e-mail
website

BTW-nr
K.v.K.
 

Vossenburchkade 68
2805 PC Gouda

+31 (0) 182 68 86 68
+31 (0) 182 68 86 67

info@plantum.nl
www.plantum.nl

NL809984738B01
Rotterdam 24319599